Wszystkie zapachy Twojego dziecka

Marta Siembab

Marta Siembab
Jedyna polska senselierka, ekspert wiedzy związanej ze zmysłem węchu i zjawiskiem zapachu. Przekłada język zmysłów na praktyczne rozwiązania.

Węch jako zmysł budzi się jako pierwszy i zanika jako ostatni. Choć trudno w to uwierzyć, już w trzecim miesiącu życia płodowego dziecko poprzez wody owodniowe wypełniające jego drogi oddechowe wchodzi w kontakt z cząsteczkami zapachowymi pochodzącymi z pożywienia, które przyjmuje matka. Przyprawy korzenne, takie jak cynamon, kumin, czy gałka muszkatołowa zawierają molekuły będące w stanie przeniknąć do płynu owodniowego i trafiając do nosa dziecka zadziałać na niego w taki sam sposób, jak zapach rozpylony w powietrzu. Dziecko wyczuje też siarkę, której bogactwo znajdziemy w popularnych w polskiej kuchni warzywach strączkowych, cebuli i czosnku, kalafiorze i brokułach. Jakie znaczenie ma to w późniejszym jego życiu?

Ulubione smaki przed narodzinami

Przypomnijmy sobie pokrótce, jak działa nasz nos. Przekazywane przez niego impulsy zapachowe wędrują wprost do mózgu, gdzie rozgałęziają się na trzy osobne szlaki, aby w różnych strukturach mózgu wywołać odpowiednią reakcję. Pierwszym miejscem jest hipokamp, zwany potocznie centrum pamięci. W hipokampie następuje weryfikacja zapachu i ocena, czy jest on dla nas nowy, czy może mieliśmy z nim kontakt już wcześniej. Za informację o tym, czy wcześniejsza ekspozycja na dany zapach, jeśli takowa miała miejsce, była dla nas przyjemna czy nieprzyjemna, odpowiada amygdala, ciało migdałowate - ośrodek emocji. Trzecia struktura, kora oczodołowo-czołowa pozwala nam uświadomić sobie, że czujemy zapach i rozpocząć jego nazywanie. Co dzieje się w momencie, w którym czujemy zapach pierwszy raz w życiu? Automatycznie reagujemy awersją. Ma to ochronić nas przed spożywaniem nieznanych pokarmów. Natomiast gdy kontakt z danym zapachem okaże się pozytywny, powstaje w naszym umyśle bezpieczne skojarzenie, które pomaga nam polubić go, gdy stykamy się z nim po raz kolejny. Wnioski nasuwają się same: mama spożywająca zróżnicowane, bogate w aromatyczne składniki posiłki ma szansę urodzić dziecko otwarte na wrażenia smakowo-zapachowe, bardziej skłonne do próbowania nowych potraw, wyrażające niższy lęk w kontakcie z nieznanym. A to wszystko wydarzy się na długo przed tym, jak dziecko przyjdzie na świat!

Bezpiecznie dzięki zapachom

Pierwszym zapachem, który poznajemy tuż po narodzinach jest zapach ciała matki. Położony na piersi lub brzuchu mamy noworodek dzięki zapachowi lokalizuje sutek, instynktownie wyczuwając źródło pokarmu. Zapach ciała mamy staje się kotwicą sensoryczną, kodującą wraz z wrażeniem węchowym poczucie bezpieczeństwa i komfortu. Można powiedzieć, że zapach to obecność. Obecność, która przekracza granice czasu i miejsca. Weżmy dla przykładu zapach waniliny. Ta niepozorna cząsteczka, kojarzona często z domowymi wypiekami, staje się dla nas jednym z najistotniejszych sygnałów sensorycznych już od pierwszego posiłku - pierwszej kropli mleka matki. Zawarta w mleku mamy wanilina w naturalny sposób dociera do nosa dziecka, gdy przełyka ono pokarm. Słodki smak mleka i miękki, subtelny zapach waniliny tworzą w mózgu noworodka sieć skojarzeń związanych z bliskością, bezpieczeństwem, ciepłem. Dlatego niezależnie od wieku, płci i kultury aromat waniliny w niewielkim stężeniu uważany jest za zapach komfortu.

Jak pachnie miłość?

Dzięki zapachom, które towarzyszą codziennej opiece nad dzieckiem, oraz emocjom, które w czasie tych kontaktów się pojawiają, na stałe wpisują się w one nasze postrzeganie świata. Warto pamiętać o tym, przygotowując wieczorną kąpiel. Chwile spędzone wspólnie na wzajemnym dotyku, uwadze, radości, budowaniu więzi zapisują się w naszej pamięci właśnie dzięki zapachowi. Nieprzypadkowo do wieczornych kąpieli wybiera się olejek lawendowy. Znany jest on od wieków ze swoich właściwości antystresowych, odprężających, łagodzących napięcie. Pachnąca piana nie tylko podnosi hedonistyczną wartość kąpieli - a dzieci zapachy lubią już od chwili narodzin, reagując entuzjazmem i zainteresowaniem na to, co pachnące - lawenda pomaga także dziecku wyciszyć się, zrelaksować i przygotować do snu. Relaksująca kompozycja zapachowa sprawi, że dziecko zaśnie szybciej, będzie spało głębiej i obudzi się wypoczęte (potwierdzają to badania z użyciem kosmetyków o zapachu lawendy z linii JOHNSON’S® na dobranoc, które bazują na opatentowanych aromatach NaturalCalm™). A ponieważ zapach wiąże się nierozerwalnie z przeżyciami, aromat lawendy będzie niejako automatycznie kojarzył się dziecku z rytuałem układania się do snu. Gdy chcemy zachęcić dziecko do drzemki, umyjmy ręce tym samym płynem, w którym wieczorem kąpiemy maluszka - głaszcząc i przytulając dziecko dłońmi pachnącymi lawendą tworzymy nastrój odprężenia i relaksu.

Moc zapachu działa całe nasze życie. Zdrowy nos odbiera zapachy tak samo w wieku lat trzech, jak sześćdziesięciu. Często jednak w codziennej gonitwie nie zauważamy zapachowych krajobrazów roztaczających się tuż przed naszym nosem. Warto przystanąć na chwilę, aby przez zmysł węchu poznać nowy kawałek świata. Warto rozbudzać w dzieciach ciekawość zapachów, świadomość ich istnienia. Wychowujemy w ten sposób dziecko otwarte, kreatywne i bogate wewnętrznie.

Stymulacja węchowa w pigułce

  • – Dziecko zaczyna odczuwać zapachy już od 28 tygodnia ciąży.
  • – Wspomnienia wywołane przez zapachy są bardziej emocjonalne niż te wywołane przez inne zmysły. Dzieje się tak dlatego, że ośrodek powonienia w mózgu jest zlokalizowany bardzo blisko ciała migdałowatego odpowiedzialnego za emocje oraz hipokampu odpowiedzialnego za pamięć.
  • – Dziecko jest w stanie rozpoznać mamę wyłącznie po zapachu.
  • – Znane i przyjemne zapachy poprawiają nastrój i czujność dziecka.
  • – Stymulacja zapachowa w połączeniu z dotykiem wzmacnia proces nauki.
  • – Stymulacja zapachowa sprzyja odprężeniu, poprawia nastrój zarówno mamy, jak i dziecka.

Nasi eksperci o rozwoju dzieci

Kąpiel w morzu emocji

Kąpiel w morzu emocji

Dla większości z nas kąpiel niemowlęcia to po prostu oczyszczanie w wymiarze higienicznym. W rzeczywistości jednak ważniejszy jest jej wymiar emocjonalny, „relacyjny”, społeczny, w pewnym sensie…

Więcej
Rozpieści się czy nie…? Oto jest pytanie!

Rozpieści się czy nie…? Oto jest pytanie!

Noś i przytulaj dziecko zawsze, kiedy tego potrzebuje. Nie noś dziecka tyle na rękach, bo je rozpieścisz. Dziecko potrzebuje twojej bliskości, kiedy płacze. Lepiej, żeby poleżało samo w łóżku…

Więcej
Jak wspierać rozwój zmysłów dziecka? Podpowiadamy!

Jak wspierać rozwój zmysłów dziecka? Podpowiadamy!

Czy wiesz, że stymulowanie wszystkich zmysłów niemowlęcia wspiera rozwój jego mózgu? Podpowiadamy, jak można to robić już od pierwszych dni życia malucha.

Więcej
Jak rozwijają się zmysły dziecka w brzuchu mamy? Sprawdź

Jak rozwijają się zmysły dziecka w brzuchu mamy? Sprawdź

Już w brzuszku maluszek słyszy głos mamy i czuje jej dotyk. Chcesz jeszcze lepiej komunikować się ze swoim nienarodzonym dzieckiem? Sprawdź, jak rozwijają się zmysły dziecka…

Więcej
Pielęgnuj zmysły dziecka

Pielęgnuj zmysły dziecka

W pośpiechu kąpiesz, przewijasz i nawilżasz skórę dziecka? Pielęgnacja to nie tylko codzienny obowiązek, ale doskonała okazja, by rozwijać zmysły dziecka. Podpowiadamy…

Więcej
Kąpiel po polsku, czyli jak Mamy w Polsce kąpią swoje dzieci?

Kąpiel po polsku, czyli jak Mamy w Polsce kąpią swoje dzieci?

Ile trwa kąpiel Twojego dziecka? Kto u Was kąpie maluszka: Ty czy tata? Czy Twoje dziecko lubi kąpiel? Sprawdź, jak kąpielowe rytuały przebiegają u innych rodzin.

Więcej
Kąpiel to nie tylko pielęgnacja. Co jeszcze? Podpowiada Paweł Zawitkowski

Kąpiel to nie tylko pielęgnacja. Co jeszcze? Podpowiada Paweł Zawitkowski

Czy wiesz, że kąpiel jest doskonałą okazję do stymulowania zmysłów dziecka i wspierania rozwoju malucha? Jak kąpać dziecko, by wspierać jego rozwój radzi fizjoterapeuta…

Więcej
Jak się rozwija zmysł węchu u dziecka?

Jak się rozwija zmysł węchu u dziecka?

Kiedy maluch wyczuwa pierwsze zapachy? Jak rozwija się zmysł węchy dziecka? O tym wszystkim odpowiada jedyna polska senselierka Marta Siembab.

Więcej
Dlaczego zmysły są tak ważne w rozwoju dziecka? Odpowiada psycholog

Dlaczego zmysły są tak ważne w rozwoju dziecka? Odpowiada psycholog

Wzrok, słuch, smak, dotyk, węch pozwalają nie tylko odbierać bodźce ze świata, ale są też bardzo ważne w prawidłowym rozwoju dziecka. Dlaczego? Odpowiada psycholog.

Więcej
Na czym polega właściwa pielęgnacja skóry dziecka? Odpowiada ekspert

Na czym polega właściwa pielęgnacja skóry dziecka? Odpowiada ekspert

Mycie, kremowanie, natłuszczanie? Jak właściwie pielęgnować skórę dziecka? Przeczytaj porady eksperta.

Więcej